Turizm Başkentinde Bir Altyapı Boşluğu
Zambiya’nın turizm başkenti kabul edilen Livingstone’da, bisiklet kullanımının güvenli ve sürekli bir altyapıyla desteklenmesi amacıyla kent geneline yayılan bütünleşik bir bisiklet yolu ağı tasarlanmıştır. Victoria Şelalesi’ne 11 km, Harry Mwaanga Nkumbula Havalimanı’na 7 km mesafedeki kentte sokak altyapısı; yetersiz aydınlatma, sınırlı yaya alanı, ayrılmış bisiklet yolunun hiç bulunmaması ve yetersiz kavşak düzenlemeleriyle tanımlanmaktaydı. Buna karşın bisiklet, hem yerel toplulukların kent içi yolculuklarında hem de Zimbabve sınırına yönelik küçük ölçekli ticarette giderek artan bir paya sahipti. Çalışma, Dünya Bankası finansmanlı Zambiya Yeşil, Dayanıklı ve Dönüştürücü Turizm Geliştirme Projesi (GREAT-TDP) kapsamında, Turizm Bakanlığı ve Livingstone Belediyesi iş birliğiyle yürütülmüştür.
Talebi Önceleyen Tasarım Süreci
Tasarım süreci, talep gerçekliğini önceleyen bir sırayla kurgulanmıştır. Bisiklet sayımları ve paydaş görüşmelerine dayalı ihtiyaç analizini; topografya, trafik desenleri, arazi kullanımı ve turizm çekim noktalarıyla ilişkilendirilmiş güzergâh belirleme çalışması izlemiş, onaylanan güzergâhlar plan ve en-kesit düzeyinde detaylı tasarıma dönüştürülmüştür. Ağ, kullanım yoğunluğu ve risk faktörlerine göre paylaşımlı ve ayrılmış kesitlerin birlikte kullanıldığı bir yapıda kurgulanmış; her kesit için ayrım düzeyi seçimi gerekçelendirilmiştir. Kentin bir bölümünün Mosi-oa-Tunya Milli Parkı içinde kalması nedeniyle güvenlik, yalnızca trafik güvenliği olarak değil insan–yaban hayatı çatışması riski üzerinden de ele alınmıştır. Tasarım; bilgilendirme ve uyarı levhaları, yol çizgileri, aydınlatma, gerekli kesimlerde çitleme, bisiklet park üniteleri ile mevcut kaldırım ve bordür hatlarındaki düzenlemeleri kapsamış, her tasarım parametresi için maliyetlendirilmiş en az iki seçenek geliştirilmiştir.
Teslimatlar ve Kapasite Aktarımı
Dört buçuk aylık çalışma; ihtiyaç analizi raporu ve bisiklet yolu ağı planı, Çevresel ve Sosyal Etki Değerlendirmesi ile Çevresel ve Sosyal Yönetim Planı, nihai tasarım raporu ve çizim ekleri, aşamalandırma ve aşama bazlı maliyetlendirme içeren uygulama stratejisi ile bisiklet paylaşım sistemi raporunun teslimiyle tamamlanmıştır. Bisiklet paylaşım önerisi; talep analizi, istasyon yer seçimi, teknoloji ve dijital platform parametreleri, finansal model ve özel sektör katılımı konseptini birlikte ele alarak sistemin yalnızca kurulmasını değil sürdürülebilir biçimde işletilmesini de güvence altına alacak şekilde yapılandırılmıştır. Süreç boyunca kamu mühendislerinin tasarım ekibine gölge katılımı ve iki tam günlük eğitim oturumu ile kurumsal kapasite aktarımı sağlanmıştır.